Jak wybudować kominek z paleniskiem otwartym?

---

Z kart historii

Kominki otwarte były wykorzystywane jako źródło ciepła od setek lat. Kiedyś stanowiły najczęściej jedyne źródło ogrzewania. Oprócz ciepła bardzo często stanowiły połączenie paleniska nad którym w zawieszonym naczyniu przygotowywano pożywienie lub pieczono dziczyznę. Kominki wówczas osiągały olbrzymie rozmiary, aby wypromieniować na zimne i niedogrzane pomieszczenia jak najwięcej ciepła. Dziś w znacznej mierze są ozdobą przy której mile spędzamy czas wraz z rodziną i znajomymi w chłodne jesienne i zimowe wieczory.

Budowa kominka z paleniskiem otwartym narzuca nam szereg wymogów, które musimy wziąć pod uwagę.

Przygotowanie podłoża

Należy zwrócić baczną uwagę na przygotowanie podłoża pod kominek, ponieważ konstrukcja może ważyć od kilkuset kilogramów do nawet 2 ton. Bezwzględnie należy wzmocnić zbrojeniem wylewkę. Obecnie stosowane szczelne drzwi oraz okna ograniczają dopływ świeżego powietrza do pomieszczenia w którym kominek z paleniskiem otwartym będzie się znajdował. Jeżeli mamy możliwość powinniśmy doprowadzić powietrze pod ruszt paleniska lub w jego najbliższe sąsiedztwo. Powietrze możemy doprowadzić z zewnątrz budynku kanałem blaszanym lub rurą stalową w podłodze. Jeżeli pozwalają nam na to możliwości techniczne możemy doprowadzić powietrze również przez ścianę zewnętrzną budynku gdy o taką będzie kominek oparty lub spod podłogi przez pomieszczenie piwniczne. W przypadku budowy kominka otwartego nad pomieszczeniami piwnicznymi należy uwzględnić nośność stropu i powinien w tym przypadku wypowiedzieć się uprawniony architekt. Stosujmy zawsze dodatkowo przepustnicę pozwalającą odciąć dopływ powierza z zewnątrz w chwili gdy z kominka otwartego nie korzystamy. Pamiętajmy, że ze względu na ciężar pod kominkiem nie powinna znajdować instalacja wodna, kanalizacyjna, gazowa oraz ogrzewanie podłogowe. Na etapie planowania należy powyższe instalacje umieści dookoła przygotowanej wylewki.

Komin

Ze względu na dużą ilość spalin oraz poprawność działania paleniska otwartego zaleca się aby wymiar wewnętrzny komina wynosił od 25x25 cm do 50x50cm. Nieprawidłowo dobrany rozmiar komina będzie źródłem problemów z ciągiem w przewodzie kominowym, cofaniem się spalin do pomieszczenia a nawet zatrucia czadem. Przy planowaniu rozmiarów komina należy brać pod uwagę rozmiar paleniska oraz kubaturę pomieszczenia. Bardzo ważne jest dobranie wysokości komina, który ma działać w systemie grawitacyjnym. Jego siłę ssącą stanowi rozmiar wewnętrzny oraz wysokość, która od miejsca wpięcia powinna wynosić co najmniej 4,5 m. Szczyt komina powinien wystawać nad kalenicę dachu, aby jego ciąg nie został zakłócony. Jeżeli posiadamy niższy komin możemy się wspomóc generatorem ciągu kominkowego, który niestety przy niskim kominie będzie pracował w systemie ciągłym.

Jak zbudowany jest kominek otwarty?

Wszystko zależy od rozmiaru bryły kominkowej. Kilka elementów jest niezmiennych. Należy rozpocząć pracę od wybudowania podstawy kominka . Najlepiej z trwałych materiałów. Będzie można ją otynkować lub pozostawić w naturalnej formie. W podstawie można umieścić szufladę popielnikową i doprowadzić pod ruszt powietrze. W przypadku paleniska bez rusztowego należy zadbać, aby w jego pobliże doprowadzić powietrze z zewnątrz. Na podstawie umieszczamy płytę paleniskową o grubości 10-12 cm wykonaną z trwałych materiałów odpornych na wysoką temperaturę jak:

• płyty szamotowe
• cegły szamotowe
• dobrze wypalona cegła czerwona tzw. "zendrówka"
• płyta odlana z betonu żaroodpornego

Nad paleniskiem usytuowana jest komora dymowa, której zadaniem jest zatrzymywanie dymu przy silnych wiarach.

Ściany samego paleniska wykonujemy z cegieł szamotowych nachylonych pod katem, aby ukierunkować strumień gazów paleniskowych w przestrzeń kanału spalinowego połączonego z kominem. Pomiędzy paleniskiem a oblicowaniem możemy wykonać kanały powietrzne, które dodatkowo ogrzewają pomieszczenie przez system bocznych otworów zakończonych kratkami stalowymi. Tylna ściana powinna być nachylona ku przodowi od 70° - do 80°, natomiast boczne skośnie do ścianki tylnej.

Oblicowanie kominka otwartego możemy wykonać za pomocą:

• standardowej cegły czerwonej
• cegły klinkierowej
• cegły formowanej ręcznie
• cegły zendrówki
• kamienia polnego
• łupka
• granitu
• marmuru itp.

Kominek w lżejszej wersji może zawierać w swojej strukturze tylko częściowo ceramiczny materiał żaroodporny w postaci cegieł szamotowych, dobrze wypalonych cegieł czerwonych tzw. "zendrówka" lub cegieł klinkierowych. Górę kominka może stanowić czopuch wykonany z materiałów szamotowych łączących palenisko z kominem lub wykorzystujący żeliwny gotowy czopuch z szybrem na który nakłada się stalową rurę kominkową łącząc go z kominem. W przypadku zabudowy szamotowej należy dodatkowo zastosować szyber regulujący ciąg oraz umożliwiający zamkniecie komory po zakończonym procesie spalania. Brak takiej możliwości spowoduje działanie kominka otwartego jako okapu kuchennego wyciągającego ciepło z całego domu. W przypadku szamotowego czopucha można jako wykończenie zastosować płyty akumulacyjne i pokryć je tynkiem zduńskim. Wówczas bryła zachowa się jak kominek akumulacyjny, który w perspektywie dłużej będzie oddawał ciepło do otoczenia. Przy zastosowaniu gotowego czopucha żeliwnego połączonego z kominem rurą dymową, można okap kominka zabudować płytami krzemianowym, wykończyć ich powierzchnię tynkiem i umieścić w nich stalowe kratki wentylacyjne.

Istnieje oczywiście możliwość wykonania piecokominka z paleniskiem otwartym. Wówczas z tyłu kominka otwartego lub nad paleniskiem wykonujemy tradycyjne kanały zduńskie z cegieł czerwonych lub szamotowych. Takie rozwiązanie utrzymuje ciepło najdłużej.

Z czego składa się kominek

Kominek składa się z:

• podstawy
• płyty paleniskowej
• komory spalania
• gardzieli
• komory dymowej
• kanału spalinowego
• szybra
• zabudowy czopucha zgodnie z podanymi przykładami

Rysunki techniczne przedstawiające różne rozwiązania kominków z paleniskiem otwartym: